Miasto powiatowe w województwie łódzkim, na pograniczu Wzniesień Łódzkich i Wysoczyzny Łaskiej, nad Bzurą, w Łódzkim Okręgu Przemysłowym. 58 tysięcy mieszkańców (2003).
Ośrodek przemysłowy i usługowy; rozwinięty przemysł chemiczny, w tym zakłady Boruta-Kolor (barwniki włókiennicze, do skór, papieru, drewna i płyt pilśniowych), Eurofoam Polska (pianka poliuretanowa), producenci chemii budowlanej, barwników do tworzyw sztucznych; ponadto przemysł: włókienniczy (Textil Uniwersał "Euro"), odzieżowy, dziewiarski (rajstopy, odzież), elektromaszynowy (maszyny szwalnicze, części do silników spalinowych, narzędzia); wytwórnie opakowań papierowych i z tworzyw sztucznych, drukarnie; działa Podstrefa Zgierz Łódzkiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej. 2004 utworzono Park Przemysłowy Boruta Zgierz. Ważny węzeł drogowy (droga europejska Gdańsk-Ateny, Pabianice-Stryków, do Kutna) na skrzyżowaniu linii kolejowej Warszawa-Łódź i Łódź-Kutno; węzeł szlaków turystycznych: Pamięci Ofiar Hitlerowskiego Ludobójstwa, Okolic Łodzi oraz do rezerwatu Ciosny. Ośrodek oświatowy; wiele szkół ponadgimnazjalnych, Kolegium Nauczycielskie, College Handlowy; Instytut Barwników i Produktów Organicznych; działają: Muzeum Miasta Zgierza z muzeum wnętrz Kruszówka, domy kultury (teatry amatorskie, w tym Teatr "Orfa", Zespół Pieśni i Tańca "Boruta"), towarzystwa - Śpiewacze "Lutnia" (od 1907), Przyjaciół Zgierza, Kultury Teatralnej Zgierza i Powiatu Zgierskiego, Ochrony Kultury Zgierza; wiele imprez kulturalnych ("Słodkobłękity" Ogólnopolskie Zgierskie Spotkania Małych Teatrów, "Zderzak" Ogólnopolski Festiwal Muzyki Pop-Rock, jarmark Zgierski, Święto Miasta Zgierza, Lato z Muzyką "Gromiła"). Obiekty sportowo-rekreacyjne Miejskiego Ośrodka Sportu i Rekreacji (nowoczesna hala widowiskowo-sportowa, tory i hala łucznicza, hala zapaśnicza, stadion, kryta pływalnia, ośrodek rekreacyjny Malinka), Centrum "Stacja Nowa Gdynia" (m.in. kryta pływalnia), Klub Sport "Włókniarz" (stadion); liczne zawody sportowe, także o zasięga ogólnopolskim. Współpraca partnerska z miastami: Orzysz, Kieżmark (Słowacja), Glauchau (Niemcy), oraz litewskim rejonem Kupiszla, ukraińskim rejonem Maniewicze i gminą Supraśl.
Stare Miasto o nieregularnej sieci ulic leży na wzgórzu na prawym brzegu rzeki; na przeciwległym brzegu znajduje się Nowe Miasto, które zachowało układ urbanistyczny z 1. połowy XIX w. (centralnie usytuowany Nowy Rynek, domy tkaczy i klasycystyczne budynki użyteczności publicznej); śródmieście otaczają osiedla bloków mieszkalnych (Pietrusińskiego, Duboisa, Okrzei, Kurak, 650-lecia), na obrzeżach - zabudowa luźna, indywidualna, z dużym udziałem gruntów rolnych i ogrodów; w granicach administracyjnych Zgierza 3 kompleksy leśne - Dąbrówka (północ), Chełmy i Okrąglik (na pograniczu z Łodzią) oraz Krogulec (północny zachód). W pobliżu Zgierza rezerwaty: florystyczny Ciosny i leśne Dąbrowa Grotnicka i Grądy nad Lindą, w sąsiedztwie wieś Grotniki.
Wczesnośredniowieczny gród książęcy i wieś na trakcie Kraków-Toruń, wzmiankowany 1231; należał do dóbr królewskich; w XIII w. parokrotnie miejsce zjazdów państwowych; prawa miejskie przed 1288; istniała tu komora celna; lokalny ośrodek rzemieślniczy (m.in.: szewstwo, garncarstwo) i handlowy (targi i jarmarki); w XVII w. utworzono starostwo zgierskie. Od 1793 w zaborze pruskim, od 1807 w Księstwie Warszawskich; od 1815 w zaborze rosyjskim (Królestwo Polskie). Intensywny rozwój od 1. połowy XIX w. związany z powstaniem przemysłu włókienniczego; od 1817 napływ rękodzielników włókienników; w pobliżu Zgierza założono osadę sukienników, tzw. Nowe Miasto; 1821 spisano tu tzw. umowę zgierską określającą warunki osiedlania się w okręgu łódzkim imigrantów rzemieślników; od 1831 główny ośrodek produkcji sukienniczej w kraju (eksport do Rosji i Chin); po 1831 produkcja bawełny, 1837 uruchomiono pierwszą fabrykę sukna stosującą napęd parowy. W końcu XIX w. w Zgierzu było ponad 100 przedsiębiorstw (m.in. przędzalnie wełny i bawełny, fabryka maszyn włókienniczych, odlewnia); od 1894 rozwój przemysłu chemicznego; od 1903 połączenie kolejowe; 1871-74 i 1905-07 strajki. Podczas I wojny światowej dewastacja zakładów przemysłowych; w okresie międzywojennym budowa węzła kolejowego, rozwój i modernizacja przemysłu. W czasie okupacji niemieckiej 1939-45 wcielony do III Rzeszy, masowe wysiedlenia ludności do GG, egzekucje mieszkańców (m.in. około 5 tysiące osób stracono w pobliskim lesie Krogulec). W 1798-1975 i od 1999 siedziba powiatu.
Zabytki:
| Powierzchnia miasta | 42,3 km2 (4 233 ha) |
| Aktualna liczba mieszkańców (liczba ludności) | 58 313 |
| Liczba urodzeń w 2006 roku | 500 |
| Liczba zgonów w 2006 roku | 674 |
| Ilość osób, które zameldowały się do miasta w roku 2006 | 802 |
| Ilość osób, które wymeldowały się z miasta w roku 2006 | 654 |
| Ilość osób, które pracują | 11 265 |
| Bezrobocie: liczba bezrobotnych mieszkańców | 4 302 |
| Ilość książek w miejskich bibliotekach | 146 038 sztuk |
| Nowopowstałe mieszkania w 2006 roku | 149 (o średniej powierzchni 96,0 m2) |
| Nowe budynki oddane do użytku w 2006 roku | 79 |
| Ilość firm, instutycji i przedsiębiorstw (podmiotów gospodarczych) działających na terenie miasta | 6 518 |
| Dochody miasta (gminy) | 93 647 926,48 zł |
| Wydatki miasta (gminy) | 99 214 789,01 zł |
| Średnia pensja w powiecie zgierskim | 2 135,01 zł (co stanowi 81,0% średniej krajowej) |
| Ilość samochodów osobowych w powiecie zgierskim | 46 478 |
| Ilość ofiar śmiertelnych w wypadkach drogowych na 100 tysięcy mieszkańców | 16,2 |